Her adımda yanınızdayız – Randevunuzu şimdi planlayın!
DR. MUHAMMED MUSTAFA KAR

Öksürük

Öksürük Nedir?

Öksürük; boğaz ve üst solunum yollarını etkileyen enfeksiyonlar, mikroplar ve tahriş edici maddeleri vücuttan uzaklaştırmak için havanın akciğerlerden hızla dışarı atılması durumu olan ve vücudun verdiği doğal bir refleks olarak bilinir.

Vücudun kendini iyileştirmesi, onarması ve korumasına yardımcı olan öksürük, kişinin yaygın olarak yaşadığı sorunlardan biridir. Zaman zaman yaşanan öksürükler normal karşılanırken sürekli bir şekilde kişiyi zorlayan öksürüğün altında yatan nedenin belirlenmesi için doktora danışmak gerekir.

Çoğu öksürük şikayetinde bal ve limon, zencefil, ıhlamur veya nane limon gibi sıcak içecekler içmek, tuzlu su gargarası yapmak, bulunulan ortamı nemlendirmek ve boğaz pastili emmek öksürüğe iyi gelen doğal seçeneklerdir.

Eğer öksürük sırasında balgam adı verilen sıvı da geliyorsa buna “prodüktif öksürük” denir. 3 hafta ve daha uzun süren öksürükler kronik öksürük olarak kabul edilir ve bu durum bazen senelerce sürebilir. Akut öksürük enfeksiyonları ise sinüzit, farenjit, nezle, akciğerlere yabancı cisim kaçması gibi nedenlerle oluşur.

Öksürük Neden Olur?

Öksürüğün pek çok nedeni olabilir. Nezle ve grip, farenjit, astım, geniz akıntısı, reflü, kalp yetmezliği, tüberküloz, akciğerde sıvı toplanması gibi hastalıklar kuru öksürüğe neden olabilir. Öksürüğün en yaygın nedeni, öksürüğün soğuk algınlığının, Covid-19’un veya gribin bir parçası olduğu viral enfeksiyondur.

Sinüzit, bronşit veya sigara içimi ise balgamlı öksürüğe yol açabilir. Ayrıca; kronik kulak problemleri, uzun süre kullanılan tansiyon ilaçları ve sigara da öksürük nedenleri arasındadır. Zaman zaman öksürüğün nedeni psikolojik de olabilir. Öksürüğün süresi ve şekli nedeninin saptanması konusunda önemlidir.

 

Geceleri ortaya çıkan, kuru ve balgamsız öksürük genellikle viral üst solunum yolu enfeksiyonuna ya da alerjiye bağlıdır. Geniz akıntısı, sinüzit ve gastroösefageal reflüye bağlı öksürükler çocuk uykuya daldıktan hemen sonra başlamaktadır. Egzersiz, hareket, gülme ve ağlama ile artan öksürük astıma işaret etmektedir. Bununla birlikte kaba, boğuk, havlar tarzda öksürük krupta görülmektedir. Gürültülü, metalik öksürük ise trakeit denilen solunum yolu enfeksiyonu göstergesi olabilmektedir.  Boğmacada öksürük nöbet şeklinde ve haykırır tarzdadır. Pnömoni (zatürre) ve tüberkülozda öksürük kurudur. Bronşiektazi, akciğer apsesi, kistik fibrozis gibi akciğer hastalıklarında da öksürük balgamlı olarak görülür.

Öksürük Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?

3 haftadan uzun süren, nefes darlığı, kanlı balgam, yüksek ateş, göğüs ağrısı veya istemsiz kilo kaybı ile birlikte seyreden öksürükler acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Yetişkinlerde 8 haftayı, çocuklarda ise 4 haftayı aşan vakalar kronik kabul edilir ve altta yatan ciddi patolojilere işaret edebilir.

Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde zaman kaybetmeden uzman hekime başvurulmalıdır;

  • Kan Tükürme (Hemoptizi): Balgamda çizgi şeklinde dahi olsa kan görülmesi.
     
  • Solunum Güçlüğü: Dinlenme anında nefes darlığı, hırıltı veya morarma yaşanması.
     
  • Gece Nöbetleri: Özellikle çocuklarda gece öksürüğü uykudan uyandırıyor, boğulma hissi yaratıyor veya kusmaya yol açıyorsa.
     
  • Dirençli Yüksek Ateş: 38,5°C ve üzerinde seyreden, düşmeyen ateş tablosu.
     
  • Yutma Güçlüğü ve Ses Kısıklığı: 2 haftadan uzun süren ses değişiklikleri.